- Home
- Nieuwsarchief
Nieuwsarchief
Onderzoek naar vergrijzing en ondernemerschap
De Nederlandse bevolking wordt ouder; de grote leeftijdsgroep van de naoorlogse babyboomers gaat met pensioen. De sociale en economische gevolgen van de demografische ontwikkeling zijn uitvoerig bestudeerd en becommentarieerd. Een onderbelicht aspect is echter welk effect de vergrijzing heeft op de omvang en
samenstelling van de ondernemerspopulatie in Nederland. Deze studie geeft een eerste antwoord op deze vraag, aan de hand van beschikbare literatuur en data van ondernemerschap naar leeftijd.
De resultaten van het onderzoek suggereren dat de demografische ontwikkeling nauwelijks effect heeft op de omvang en samenstelling van de populatie ondernemers in 2025 en 2040. Er vinden weliswaar behoorlijke verschuivingen plaats in de relatieve omvang van verschillende leeftijdsgroepen, maar de gevolgen hiervan voor de ondernemers- en startersquote compenseren elkaar meestal. Tussen 2011 en 2025 neemt bijvoorbeeld het aandeel van de leeftijdsgroep 50- tot 60-jarigen behoorlijk toe, ten koste van het aandeel van de leeftijdsgroep 40- tot 50-jarigen, maar omdat beide groepen een vergelijkbare ondernemersquote hebben, heeft dit geen gevolgen voor de totale ondernemersquote. Deze conclusies zijn gebaseerd op cijfers voor de gehele Nederlandse economie.
De ontwikkelingen op regionaal niveau zijn niet onderzocht. De mate van vergrijzing varieert echter behoorlijk tussen regio's. Dat de vergrijzing op nationaal niveau geen invloed lijkt te hebben op de omvang en samenstelling van de ondernemerspopulatie, is dus geen garantie dat er op regionaal niveau ook geen merkbare invloed zal zijn.
Wetswijziging vakantiedagen
Met ingang van het nieuwe jaar (2012) geldt een nieuwe regeling wat betreft vakantiedagen. De ‘houdbaarheidsdatum’ van de gespaarde vakantiedagen heeft namelijk een grote verandering ondergaan. Het opnemen van de wettelijke vakantiedagen (minimum aantal vakantiedagen) is van vijf jaar naar zes maanden gegaan.
Wettelijke versus bovenwettelijke vakantiedagen
Iedere werknemer bouwt op basis van het aantal gewerkte uren vakantiedagen op. De wet geeft recht op een minimumaantal vakantiedagen per jaar; ook wel wettelijke vakantiedagen genoemd. Het aantal wettelijke vakantiedagen is afhankelijk van hoe veel dagen je in de week werkt. Daarnaast kunnen werknemers extra vakantiedagen krijgen; bovenwettelijke vakantiedagen. Deze afspraken staan vermeld in de arbeidsovereenkomst.
Vakantiedagen opnemen
De verandering geldt alleen voor de wettelijke vakantiedagen die vanaf januari 2012 zijn opgebouwd. Werknemers moeten hun wettelijke vakantiedagen binnen zes maanden opnemen na het einde van het jaar. Dus de vakantiedagen die in 2012 zijn opgebouwd vervallen op 1 juli 2013.
Reden voor verandering
Het kabinet heeft deze bepaling voor wettelijke vakantiedagen doorgevoerd om te voorkomen dat werknemers jarenlang hun vakantiedagen opsparen, dat negatieve invloed heeft op de gezondheid en veiligheid van de werknemers.
Kort samengevat:
Wettelijke vakantiedagen die opgebouwd zijn per 1 januari 2012 à daarvoor geldt een verjaringstermijn van een half jaar na afloop van het kalenderjaar.
Wettelijke vakantiedagen die opgebouwd zijn voor 2012 à daarvoor geldt een verjaringstermijn van vijf jaar.
Bovenwettelijke vakantiedagen die opgebouwd zijn voor en na 1 januari 2012 à daarvoor geldt een verjaringstermijn van 5 jaar.
bron
http://www.arbeids-contract.nl/news/3/45/Wetswijziging-vakantiedagen
Meer parttime starters dan fulltime starters
Dit blijkt uit onderzoek van publimix, de makers van het “Handboek Parttime ondernemen”. Aan het onderzoek deden tot nu toe 2000 startende en reeds gestarte ondernemers mee.
Het handboek Parttime ondernemen is geschreven voor ZZP'ers, starters en freelancers. Parttime starters hebben een aantal specifieke punten om op te letten zoals het concurrentiebeding, auteursrecht en het urencriterium, financiën, belasting, starten met een uitkering, marketing, pensioenen, het binnenhalen van opdrachten, het concurrentiebeding. Kortom, alles wat met parttime ondernemen of freelancen te maken heeft.
Uurtarieven parttimers lager
Uit de enquête blijkt dat de uurtarieven van parttime ondernemers gemiddeld 12% lager zijn dan die van fulltime ondernemers. Voor parttimers is het in eerste instantie makkelijk om lagere tarieven te hanteren maar dit verstoort de markt. Overigens blijkt uit de enquête ook dat parttimers weliswaar minder overhouden aan hun bedrijf maar dat ze in staat zijn om sneller kapitaal te vergaren (te sparen) waarmee ze weer een grotere overlevingskans hebben als ze als fulltime met hun eigen bedrijf beginnen.
Meer kans op succes
Mensen die een eigen bedrijf starten en die daarnaast kiezen voor een parttime baan hebben meer kans op succes. Onderzoeker en redacteur van het handboek drs. Peter Bosman, is ook bedrijfsadviseur. Volgens Bosman zijn mensen die op “twee paarden wedden” succesvoller dan degenen die een fulltime baan zoeken of helemaal voor zichzelf willen starten. Wel is het belangrijk dat ze op een gegeven moment een keuze maken tussen hun werkgever en hun eigen bedrijf. “Parttimers kunnen minder kritisch zijn bij het kiezen van een werkgever, de parttime baan is dan geen carrièrekeuze maar een bron van inkomen” aldus Bosman. Daardoor kunnen mensen ook een baan zoeken die onder hun opleidingsniveau ligt. Dit vergroot de kans op werk. Ook op het gebied van het starten van een eigen bedrijf zijn Parttimers beter af. “Ze zijn niet direct afhankelijk van de inkomsten van hun bedrijf en bovendien houden de mensen nog een netwerk via hun parttime werkkring.”
Vrouwen in de meerderheid
Parttime ondernemen naast loondienst is populairder bij vrouwen dan bij mannen. Van de respondenten die aangaven dat ze naast hun baan in loondienst als parttime ondernemer bezig zijn is 23% vrouw en 17% man. Van alle starters uit de enquête is 42% vrouw en 58% man. Volgens de redactie van het Handboek Parttime ondernemen kan dit verklaard worden dat vrouwen kennelijk vaker een baan hebben waarbij parttime werken mogelijk is.
Startmotieven
De motivatie om te starten is voor bijna alle ondernemers hetzelfde: vrijheid om te handelen. Mannen noemen daarnaast vaker de mogelijkheid om meer te verdienen dan in loondienst terwijl vrouwen de mogelijkheid om de eigen tijd in te delen vaker als reden noemen. 'Onvoldoende werk en toch voor een inkomen zorgen' is een reden die steeds vaker genoemd wordt.
Partime ondernemen in trek
Verschillen
Er zijn nogal wat verschillen waar te nemen tussen de wensen van de Nederlanders. Zo zijn het vooral jongeren tot 34 jaar die warmlopen voor het parttime ondernemerschap: 59 procent zegt een aantal dagen als ZZP’er te willen werken. Daarnaast blijkt het zzp-schap vooral geambieerd te worden door hoger opgeleiden.
“Jongeren en hoger opgeleiden wisselen vaker van werkgever en willen bovendien graag iets voor zichzelf opbouwen”, aldus Marco de Weerd van JobTrack.nl. “Dat past bij de huidige samenleving en de situatie op de arbeidsmarkt. Zoveel mogelijk ervaring opdoen in een korte tijd en op die manier een uniek cv opbouwen dat in crisistijd goed van pas komt.”
Klassiek
Het klassieke idee van een leven lang werken voor een baas vervaagt langzaamaan in Nederland. Tegenwoordig vinden de meeste Nederlanders dat als je te lang bij één baas werkt, dit schadelijk kan zijn voor je carrière. Hier is wel verschil merkbaar tussen jong en oud. 30% van de ouderen vindt het beter om voor meerdere bazen in je leven te werken. Ook regionaal zijn er verschillen. Zo vindt 42 procent van de Zeeuwen het helemaal niet slecht om een leven lang bij één baas te werken. In Zeeland is maar liefst 85 procent van de bedrijven een familiebedrijf, terwijl dat percentage in de rest van Nederland op 69 procent ligt.
Bron nu.nl
Hoge omzetten voor kleine bouwbedrijven
De omzet van dergelijke bedrijven is, sinds een dieptepunt begin vorig jaar, de afgelopen maanden met 16,5 procent gestegen. Middelgrote en grote bouwbdrijven groeiden in deze periode slechts met respectievelijk 6,5 en 2,5 procent.
Btw-tarief
Omdat de kleine bouwbedrijven nauwelijks last hadden van de economische malaise en dus ook minder last van vraaguitval, profiteerden zij ten volle van de tijdelijke verlaging van het btw-tarief, die in oktober 2010 inging en een jaar later eindigde. Een uitzondering vormen de kleine infrabedrijven. Die hebben te lijden onder de bezuinigingen van de lagere overheden en van de recessie in de nieuwbouw. De Startgids ZZP bouw merkt een toename in de omzet van deze titel, veel werknemers in de bouw bereiden zich voor op het ondernemerschap.
Urencriterium verdwijnt, goed voor parttime ondernemers?
Een motie van Groen Links om het urencriterium te schrappen, is donderdag aangenomen in de Tweede Kamer. Goed nieuws voor zpp’ers. Nu nog hebben deeltijdondernemers pas recht op zelfstandigenaftrek als ze minimaal 1225 uur per jaar in hun zaak steken.
Groen Links wil dat het urencriterium wordt vervangen door een omzetcriterium met glijdende schaal. Bij een inkomen van 10.000 euro of meer krijgen ondernemers volledige zelfstandigenaftrek, bij maximaal 5.000 hebben zij recht op de halve zelfstandigenaftrek. Het plan van Groen Links zou het makkelijker moeten maken om deeltijd-ondernemer te worden, naast een baan of zorgtaken.
(zie artikel, andere voorwaarden van het fiscale ondernemerschap blijven.)
Compensatie zzp'ers traag
Dat stelt de vakcentrale FNV.
Minister van Sociale Zaken Piet Hein Donner (CDA) maakte deze week bekend dat de helft van alle ruim drieduizend gedupeerden zich heeft gemeld. Van de gevallen die tot nu toe zijn beoordeeld, is de helft afgewezen.
Kritiek
"Als deze trend zich voortzet, dan wordt uiteindelijk maar een kwart van alle gedupeerden geholpen", zegt FNV-bestuurder Leo Hartveld. "Dat stond ons niet voor ogen toen Donner toezegde het probleem te zullen oplossen."
De FNV heeft ook kritiek op de werkwijze van het UWV. Donner heeft toegezegd dat het UWV de dossiers 'met een frisse blik en een ruim hart' zal herbeoordelen, maar volgens Hartveld gebruikt het UWV precies dezelfde criteria en ook dezelfde medewerkers.
Uitkering
De zaak draait om de Zelfstandigenregeling. Mensen kunnen met behoud van hun uitkering een eigen bedrijf beginnen. Veel mensen die hier tussen 2004 en 2006 gebruik van hebben gemaakt, hebben een boete gekregen omdat ze de uren die ze in hun bedrijfje hadden gestoken, verkeerd zouden hebben opgegeven.
Voorlichting
Later bleek echter dat het UWV hen hier verkeerd over had voorgelicht. Minister Donner zegde daarop toe dat alle gevallen opnieuw zouden worden bekeken. In totaal gaat het om zo'n drieduizend gedupeerden. Daarvan heeft de helft zich gemeld. Van de ruim vijfhonderd gevallen die zijn beoordeeld, is de helft afgewezen.
Freelancen weer populair
De term freelancer komt weer terug. De belastingdienst verzon ooit weliswaar een gruwelijke afkorting voor alle ondernemers zonder personeel (zzp’er) maar die afkorting is in de praktijk te algemeen. Volgens het Handboek Freelance Ondernemen betekent Freelancer meer dan ondernemen zonder personeel. De persoon en wat hij of zij doet horen bij elkaar, geef twee freelancers dezelfde opdracht en het resultaat zal verschillend zijn. De persoon van de freelancer drukt een groot stempel op zijn werk.
Bij een zzp’er ligt de nadruk op het vakmanschap, hier telt juist het werk en veel minder wie het doet, zolang de kwaliteit maar aan de eisen voldoet. Vraag twee schilders om je huis te schilderen en hopelijk is het resultaat hetzelfde.
Niet iedereen wil zich ZZP'er laten noemen. Profeesionals die op persoonlijke titel werken of mensen die naast andere werkzaamheden freelance werk doen voelen zich wel ondernemer maar geen ZZP'er. Dit merkt ook Peter Bosman, uitgever van Publimix; "De belangstelling voor de term freelancen neemt weer toe. Dat merken we ook aan de belangstelling voor sommige van onze ondernemersboeken. Onze titel de ZZP gids loopt goed, maar omdat freelancen toch net iets anders is dan ZZP brengen we deze zomer ook het nieuwe 'Handboek Freelance ondernemen" uit.
Ondernemende freelancersDit boek is bedoeld voor mensen die als freelancer (willen) werken/ondernemen. Naast praktische informatie over start en doorstart, het werven van klanten, netwerken, administratie, marketing en pr bevat het handboek de nieuwste juridische en fiscale informatie voor freelancers. De huidige economische situatie biedt grote kansen voor freelancers. Bedrijven nemen niet snel nieuwe mensen aan maar huren sneller extra capaciteit in. Wie zich nu als betrouwbare en goede freelancer weet te profileren zal een plaats op de markt kunnen verdienen.
Freelancers zijn dus ondernemers die met hun persoonlijke inbreng een belangrijk stempel drukken op het resultaat. De meeste freelancers vind je meestal ook in creatieve beroepen.
En hoewel beid groepen zelfstandig ondernemers zijn, zijn er grote verschillen in de bedrijfsvoering. Om die mensen over een kam te scheren en zelfstandigen zonder personeel te noemen kan alleen een beleidsambtenaar bedenken.
We zetten een paar meningen over freelancers op een rij:
- Een freelancer is iemand die geen vaste baan kan vinden en intussen opdrachten aanneemt om ervaring op te doen. Deze freelancers werken onder de prijs en verzieken de markt. Ze hopen uiteindelijk een vaste baan te vinden.
- Een freelancer is een veredelde uitzendkracht.
- Freelancers zijn mensen die zelfstandig willen zijn en blijven, ze hebben hun eigen inbreng en stijl. Deze groep mensen is professioneel bezig met hun vak. De grootste groep freelancers is te vinden in creatieve beroepen. Deze groep hecht sterk aan zelfstandigheid.
- Sommige freelancers zijn niet afhankelijk van hun inkomen uit freelance werk. Ze hebben een baan en doen er ‘freelance’ werk naast. Deze groep freelancers kan of wil niet kiezen tussen loondienst en ondernemerschap.
De freelancer is een creatieve geest die ingehuurd wordt vanwege zijn of haar bijzondere inbreng. Geef tien freelancers dezelfde opdracht en elke freelancer levert in principe iets unieks af. Met andere woorden freelancewerk is persoonsgebonden, de freelancer heeft zijn of haar eigen stijl.
Nu starten, straks voordeel
Voor wie er aan denkt om voor zichzelf te beginnen: het is nu de juiste tijd. De economie krabbelt op. Wie nu start zal het niet meteen makkelijk hebben. Maar wie nu start zal tijdens de economische opleving die gegarandeerd komt, door kunnen groeien en ervaring hebben.
Parttime ondernemen is momenteel een goede oplossing. Het combineert de voordelen van het ondernemerschap met de voordelen van het werken in loondienst. Nu starten terwijl de economie nog tegenzit is een goede strategie. Zodra het straks beter gaat kun je echt kiezen, blijf je bij je baas werken of ga je helemaal voor je eigen bedrijf. Wie twijfelt heeft baat bij parttime ondernemen je doet belangrijke ervaring op als ondernemer nu de economie nog niet op volle toeren draait, je kunt je netwerk alvast uitbreiden en je kunt wennen aan het ondernemerschap.
Nu alles moeilijk behalve inkoop
Op dit moment is het nog vrij lastig om te ondernemen, de concurrentie is groot, sommigen werken onder de prijs en opdrachtgevers zijn iet happig om geld uit te geven. Wie nu inkopen doet en bijvoorbeeld kantoorruimte zoekt of (gebruikt) kantoormubilair, kan goede zaken doen. Het is kortom een tijd om te leren en de voorbereidingen te treffen voor als de crisis voorbij is. Dat zal waarschijnlijk nog wel even duren, in 2011 zal de economie licht aantrekken in 2012 zit de groei er waarschijnlijk weer in en als de conjunctuur doet wat hij altijd heeft gedaan zal de economie pieken in 2013 en 2014. Nu zijn toekomstvoorspellingen berucht onjuist maar de afgelopen decennia klopte het aardig.
Kortom wie goed beslagen ten ijs wil komen en op het juiste moment wil pieken moet nu beginnen met ondernemen. Maak je niet al te druk over de regels, die kun je makkelijk terugvinden in de site van de belastingdienst of in de ZZP Gids. Ondernemen start met gewoon beginnen.
Peter Bosman
(Ondernemer en pas begonnen met zijn tweede onderneming)
minimumloon omhoog
•€ 1.416,00 per maand
•€ 326,75 per week
•€ 65,35 per dag
Hierdoor zullen ook de uurtarieven van zzp'ers omhoog kunnen. Zie de Prijzen & Tarievengids voor de nieuwe berekening, www.publimix.nl
Vreeman moet objectiviteit herbeoordeling waarborgen
Onjuist
Het UWV heeft enkele jaren geleden aan freelancers die vanuit de WW met hun bedrijf zijn gestart onjuiste informatie verstrekt. Dit stelde de Nationale Ombudsman onlangs vast. Dit leidde voor de zelfstandigen tot het betalen van boetes en de terugvordering van hun WW-uitkering. Zo’n 1.100 zzp’ers die voor 2006 als zelfstandige vanuit de WW startten, willen nu dat hun zaak opnieuw wordt bekeken.
Objectief
Vreeman moet er nu voor zorgen dat deze herbeoordeling van de dossiers van de zelfstandigen op objectieve wijze gebeurt, zo laat het UVW weten. De Tweede Kamer is er nog niet van overtuigd dat de uitkeringsinstantie alles op alles zet om de gemaakte fouten te herstellen.
Beter
SP-Kamerlid Paul Ulenbelt vindt het bijvoorbeeld onjuist dat de zzp’ers nu zelf in actie moeten komen om hun dossier opnieuw te laten bekijken. Volgens Ulenbelt is echter in een kamerbreed aangenomen motie besloten dat het UWV dit zou regelen. Ook zijn volgens het SP-Kamerlid niet alle zelfstandigen in de gelegenheid gesteld hun situatie te laten herbeoordelen. Ulenberg eist daarom dat de zzp’ers alsnog beter worden geholpen.
Bron: De Telegraaf
ICT heeft behoefte aan freelancers
Uit onderzoek van de vacaturesite voor zzp’ers in de ICT (IT Contracts) bevindt de vraag naar freelancers zich weer op hetzelfde punt als twee jaar geleden. Dit houdt in dat de vraag in de eerste drie maanden van 2010 met maar liefst 30% is gestegen.
Profiteren
Volgens de onderzoekers stijgt de vraag naar ICT-zzp’ers in vrijwel alle vakgebieden. De vraag naar vaste medewerkers komt daarentegen nog niet echt op gang. Werkgevers blijken nog erg voorzichtig met hun personeelsbeleid en daar profiteren de freelance ICT-specialisten nu van.
Bron: Computable
VVD: zzp’ers en freelancers drie jaar vrij van belasting
De VVD wil ook dat particulieren die investeren in een startende onderneming de eerste drie jaar worden vrijgesteld van belasting op rendement. De partij, die het momenteel goed doet in vrijwel alle peilingen, kiest hiermee feitelijk voor uitbreiding van de zogenoemde ‘Tante Agaath-regeling’, die het starten van een eigen bedrijf gemakkelijker maakt.
Ergeren
De VVD zegt de groei van het aantal startende ondernemers toe te juichen, maar ergert zich aan de regelbrij en onduidelijkheid over rechten waarmee zzp’ers en freelancers te maken hebben. De partij wil hun wettelijke positie versterken door één definitie voor zelfstandigen vast te stellen, die gelijk is voor alle wetten. Freelancers en zzp’ers hoeven zich hierdoor maar eenmaal aan te melden als zelfstandige. Hun status blijft dan geldig tot het moment dat ze zich afmelden.
De VVD pleit verder voor versterking van de pensioenregeling voor zzp’ers en freelancers. Als zij vanuit een loondienstsituatie kiezen voor ondernemerschap, dan moeten zij nog tien jaar aangesloten kunnen blijven bij hun pensioenfonds. De VVD noemt het onwenselijk als zzp’ers en freelancers worden verplicht aan collectieve regelingen deel te nemen.
Bron: www.vvd.nl
‘Binnenhalen overheidsopdracht wordt eenvoudiger’
Hiervoor pleit minister Maria van der Hoeven van EZ. Volgens De Pers maakte premier Jan Peter Balkenende het voornemen van Van der Hoeven deze week bekend tijdens een debat in de Tweede Kamer. Balkenende gaf aan dat pas dinsdag meer naar buiten wordt gebracht over de precieze wijze waarop de overheid het voor zzp’ers eenvoudiger wil maken om een overheidsopdracht binnen te halen.
Onmogelijk
Voor zelfstandig ondernemers is het momenteel vaak praktisch onmogelijk om een opdracht van een overheidsinstantie in de wacht te slepen. De aanbestedingseisen zijn hiervan de oorzaak. Onder meer D66, VVD en de PvdA vroegen Balkenende om zich in te zetten voor de belangen van freelance ondernemers zodat ze kunnen meedingen met Europese aanbestedingen.
Informatieloket
Van der Hoeven wil hier nu met een wetsvoorstel voor gaan zorgen. Raad van State krijgt nu eerst nog de kans om advies te geven op het voorstel van de minister. De Pers meldt dat het kabinet ook op andere vlakken bezig is met het versterken van de positie van zelfstandig ondernemers. Er zou onder meer een digitaal informatieloket voor zzp’ers moeten verschijnen met daarin een overzicht van alle regels en faciliteiten van de overheid.
Bron: De Pers
‘Zzp-fraudeurs’ moeten zelf naar UWV
Veel zzp’ers zijn onterecht aangezien als uitkeringsfraudeur door een voorlichtingsfout van het UWV, meldt De Telegraaf. Het gaat om mensen die vanuit een ww-uitkering naar het zelfstandig ondernemerschap zijn doorgestroomd. Deze groep van 3.000 zzp’ers kreeg voor hun ‘fraude’ ook sancties opgelegd.
Bewijzen
De Tweede Kamer had Donner via een motie opgeroepen om de dossiers van de zelfstandig ondernemers opnieuw te beoordelen. Daarnaast zouden niet de zzp’ers moeten bewijzen dat geen sprake is van fraude, maar zou het UWV moeten aantonen dat dit wel zo is.
Beoordelen
Donner gaat echter niet met de motie van de Tweede Kamer aan de slag. Hij stelt dat het UWV de wettelijke plicht heeft om uitkering terug te vorderen als het teveel heeft betaald en het opnieuw beoordelen van alle individuele gevallen behoort daar niet toe. Dat het UWV alle 3.000 zzp’ers heeft opgeroepen zich opnieuw te melden, voldoet volgens Donner al aan het verzoek in de motie. Volgens De Telegraaf hadden zich dinsdag al zo’n 1.000 zzp’ers gemeld.
Bron: De Telegraaf
Hoeveel ZZP'ers zijn er?
De aanleiding om het aantal ZZP'ers te willen bepalen, is de vraag waar de Sociaal Economische Raad (SER) nu mee worstelt of er niet van overheidswege iets geregeld moet worden voor ZZP'ers op het vlak van werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. Voor het beantwoorden van deze vraag is het wel noodzakelijk om enigszins te weten hoeveel ZZP'ers er dan wel zijn.
Definitie
Het antwoord op de vraag hoeveel ZZP'ers ons land telt, hangt af van de definitie van een ZZP'er. Volgens de breedste omschrijving is een ZZP'ers iemand 'die als zelfstandige werkt en niemand in dienst heeft'. Deze definitie wordt gehanteerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Op basis van deze begripsbepaling zou bijvoorbeeld ook een boer, een slager zonder personeel of een kleine kroegbaas een ZZP'er kunnen zijn.
EIM
Een andere definitie, onder meer gebruikt door onderzoeksbureau voor het midden- en kleinbedrijf EIM, noemt iemand pas een ZZP'er als hij of zij 'geen eigen bedrijfsruimte heeft en geen goederen verkoopt, maar enkel de eigen diensten aanbiedt'. Volgens het CBS waren er in 2009 6,5 miljoen werknemers met een vaste aanstelling, zo'n 537.000 werknemers met een flexibel contract, 300.000 zelfstandigen met personeel en 632.000 zelfstandigen zonder personeel. Omdat hier dus ook de boeren, winkeliers zonder personeel en kleine horecaondernemers bij in zitten, zijn er volgens arbeidseconoom Ronald Dekker maximaal 632.000 zelfstandigen zonder personeel. Trek je die 'grensgevallen' er van af, dan kom je waarschijnlijk uit op zo'n 400.000 échte ZZP'ers.
Groei
Ook het EIM komt, op basis van de eigen nauwere definitie, uit op zo'n 400.000 ZZP'ers. In 1997 telde het EIM echter nog maar 70.000 tot 100.000 ZZP'ers. Dit betekent dus wel dat het aantal ZZP'ers volgens het EIM sinds 1997 met 300 procent is toegenomen. Dat komt neer op een groei van 25 procent per jaar. Ronald Dekker noemt dit erg onwaarschijnlijk. Hij denkt dat het EIM in de loop der tijd de definitie of de berekeningsmethode heeft aangepast.
Aantallen
De CBS-cijfers tonen eveneens een groei van het aantal ZZP'ers, maar wel een veel kleinere, namelijk zo'n 4,5 procent per jaar. Sinds 1996 is het aantal ZZP'ers volgens het CBS in totaal met 59 procent toegenomen. In dezelfde periode groeide het aantal werkenden echter met 20 procent. Zet je het aantal ZZP'ers af tegen het totaal aantal werkenden, dan is het aandeel zelfstandigen sinds 1996 gegroeid van 6,4 procent naar 8,6 procent. In absolute aantallen zijn er wel meer ZZP'ers dan vijftien jaar geleden, maar er zijn ook meer werknemers bij gekomen. Met de enorme toename van ZZP'ers waar vaak over gesproken wordt, valt het zo gezien dus wel mee, concludeert arbeidseconoom Dekker.
bron Rabo
‘Let scherp op algemene voorwaarden’
Misstanden
Chalabi somt op Zibb.nl vijf punten op die extra aandacht verdienen. De eerste is ‘duidelijkheid’. De opdrachtgever moet in de algemene voorwaarden duidelijk vermelden wat de activiteiten, taken en verantwoordelijkheden zijn voor de zpp’er. Dit voorkomt misstanden achteraf.
Vakmanschap
Daarnaast is het van belang om goed op te letten of in de voorwaarden een resultaatverplichting is opgenomen. Deze verplichting levert namelijk grote risico’s op. Hierdoor kunnen zzp’ers in de situatie terecht komen dat ze hun werk uitstekend uitvoeren, maar niet voldoen aan bepaalde doelen en termijnen uit de voorwaarden. Het is beter als in de voorwaarden is opgenomen dat de uitvoerder de opdracht naar beste inzicht, vermogen en met goed vakmanschap moet uitvoeren.
Aansprakelijkheid
Zzp’ers moeten er ook aandacht aan besteden of in de algemene voorwaarden (of het contract) onbeperkte aansprakelijkheid is opgenomen. De aansprakelijkheid moet namelijk in verhouding staan met de uit te voeren werkzaamheden en de beloning. Punt vier is dat de opdrachtgever zich vaak beschermen door aansprakelijkheid via de voorwaarden af te schuiven op zzp’ers. Het is goed om hier scherp op te letten.
Buitenland
Tot slot tipt Chalabi om bij opdrachten in het buitenland altijd te achterhalen of het werk wel onder het Nederlands recht wordt uitgevoerd. Dit komt vooral van pas wanneer schade wordt veroorzaakt of een conflict ontstaat. Volgens buitenlandse wetten en regels wordt dit vaak op een compleet andere manier opgelost.
Bron: Zibb.nl
http://www.zibb.nl/10267169/Eigen-zaak/Eigen-zaak-artikel/Het-risico-van-algemene-voorwaarden.htm
Kabinet wil positie zzp'er verbeteren
Premier Jan Peter Balkenende kondigde dat dinsdag aan in een debat met de Tweede Kamer zonder verdere details te geven. Hij wil de kwestie donderdag bespreken in de ministerraad.
Overheden besteden hun opdrachten steeds vaker aan. Voor zzp'ers en kleinere ondernemers is dat vaak kansloos, omdat er veel en hoge eisen worden gesteld.
Het wetsvoorstel van Van der Hoeven moet daarin verandering brengen.
Europa
Vooral de VVD, D66 en de PvdA riepen Balkenende op zich ook in Europa sterk te maken voor een betere positie van zzp'ers, zodat die kunnen meedoen aan Europese aanbestedingen. Volgens hem zal Van der Hoeven dit zeker aankaarten in haar contacten in Europa. Haar wetsvoorstel voor een nieuwe aanbestedingswet ligt nog voor advies bij de Raad van State, aldus een woordvoerder. Volgens hem neemt het kabinet daarnaast ook maatregelen om zzp'ers beter te ondersteunen in economisch mindere tijden. Zo komt er voor hen een digitaal informatieloket met een overzicht van alle regels en faciliteiten die de overheid biedt.
© ANP
Werkruimte in huurwoning is aftrekpost
Volgens Sprout blijkt uit een recente uitspraak van de rechtbank in Arnhem dat het huurrecht van de woning bij het ondernemingsvermogen kan worden gerekend. In deze rechtszaak stond medisch wetenschappelijk tekstschrijfster Janna de Vries centraal. De Vries schreef op freelance basis voor verschillende opdrachtgevers en maakte in haar huurwoning gebruik van twee kamers.
Verwijderd
De Vries bracht in 2005 25 procent van de huurkosten en overige huisvestingkosten in aftrek op de winst van haar onderneming. Deze aftrekpost kwam in totaal uit op 2.443 euro. De belastinginspecteur verwijderde deze aftrekpost echter van haar aangifteformulier. Volgens de inspecteur telde de werkkamer in haar huurwoning niet als zelfstandige bedrijfsruimte. Daarop stapte de zzp’er naar de rechter.
Gelijk
De rechtbank stelde de belastinginspecteur grotendeels in het gelijk. Omdat de werkruimte in de huurwoning niet zelfstandig verhuurbaar was, geen eigen ingang had en niet over eigen sanitaire voorzieningen beschikte, werd het niet aangemerkt als zelfstandige werkruimte. De rechter vond echter wel dat De Vries de ruimte tot haar ondernemingsvermogen mag rekenen omdat circa 25 procent ervan als bedrijfsruimte wordt gebruikt.
Volledige kosten
Als gevolg hiervan kon de schrijvende zzp’er de volledige kosten van haar huurwoning in mindering brengen op de winst van haar onderneming, zo meldt Sprout.nl. Voor de kosten van het woongenot (75 procent van de totale kosten) moest zij een onttrekking in aanmerking nemen van 1,4 procent van de WOZ-waarde van haar huurwoning. Via deze rekensom kwam de aftrek nog hoger uit dan ze in eerste instantie op haar aangifteformulier had ingevuld.
Bron: Sprout
‘Zzp’ers belangrijk voor welvaart’
Dit blijkt uit onderzoek dat het ministerie van Economische Zaken heeft laten uitvoeren. Minister van der Hoeven steekt op de website van het ministerie zzp’ers een hart onder de riem. Zelfstandigen dragen volgens de minister in positieve zin bij aan de welvaart van de Nederlandse economie, vooral omdat ze de arbeidsmarkt flexibeler maken.
Eevoudiger
Van der Hoeven wil ervoor zorgen dat werknemer makkelijker als ondernemer aan de slag kunnen. Ook andersom moet het mogelijk zijn de overstap eenvoudiger te maken. Dit zal in de ogen van de minister de bijdrage van zzp’ers aan de economie vergroten.
Uitkering
Volgens Van der Hoeven kunnen zzp’ers al profiteren van regelingen als het behoud van uitkering bij het starten van een bedrijf. Ook het voortzetten van het opgebouwde pensioen of de publieke verzekering zijn volgens haar goede voorbeelden. De minister vindt echter dat op dit vlak meer mogelijk is. Ze denkt onder meer aan ruimere mogelijkheden van pensioenopbouw voor zzp’ers.
Toekomst
De onderzoeksresultaten worden gebruikt voor het SER-advies dat de ministeries van Economische Zaken, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Financiën in juni presenteren. Dit SER-advies gaat in op de gevolgen van zzp’ers voor de toekomst van het sociale zekerheidsstelsel.
Bron: Ministerie van Economische Zaken
http://www.ez.nl/Actueel/Pers_en_nieuwsberichten/Nieuwsberichten_2010/Maart_2010/Zzp_ers_voorzien_in_behoefte_werkgevers
Scheiding zakelijk en privé van groot belang
Volgens Elsevier meldde het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) dit eerder deze maand op de Dag van de Zelfstandige. Het Nibud meent dat veel zzp’ers over de kop gaan door een tekort aan financieel inzicht; ze gaan zakelijk met geld om zodat ze dat ook in hun privéleven doen. Ook voor ervaren zzp’ers kan dit vaak beter.
Onderschatten
Zzp’ers moeten volgens het Nibud niet onderschatten hoe belangrijk een goede administratie is. Als voorbeeld noemt het instituut het feit dat zelfstandigen geen pensioen opbouwen en geen recht hebben op een werknemersverzekering. Dit soort zaken moeten zzp’ers daarom goed voor zichzelf regelen en het is belangrijk hier goede informatie over in te zamelen.
Kantoorruimte
Maar er is meer dan zakelijk naar rekeningen kijken. Zelfstandige ondernemers met een kantoor in huis hebben volgens ‘structuurcoach’ Judith Beyerbacht ook moeite met het combineren van hun rol als zakenman en ‘privéman’. Beyerbacht raadt zzp’ers daarom aan om een duidelijk afgebakend gebied als kantoorruimte te bestempelen zodat de grens tussen werk en privé makkelijker is te trekken. Ook het maken van een tijdschema voor privé en zakelijke tijd bevordert volgens haar het goed scheiden van de rollen.
Bron: Elsevier
http://www.elsevier.nl/web/Nieuws/Carriere/260733/Zzper-Onderscheid-zakelijk-en-prive.htm
Zwaar getroffen zzp’ers houden werkloosheid laag
Dit meldt Metronieuws, dat zich baseert op een onderzoek van werving en selectiebureau YER onder 15.000 hoogopgeleide freelancers. Volgens de onderzoekers is bijna de helft van de zelfstandig ondernemers op dit moment noodgedwongen maar 25% van zijn beschikbare tijd aan het werk.
Werkloosheid
Aan de andere kant kan ongeveer 50% van de zzp’ers driekwart van hun beschikbare tijd werken. Doordat bedrijven beduidend minder werk uitbesteden aan zzp’ers, zijn ze in staat om meer personeel in dienst te houden. Tegenover het relatief lage werkloosheidspercentage staat dus een groot percentage zelfstandigen dat het moeilijk heeft.
Uit het onderzoek blijkt dat ongeveer 15% van de freelancers het vertrouwen in de markt zo goed als kwijt is, 4% overweegt zelfs te stoppen. Toch vallen de problemen arbeidsmarktspecialist Valeri Berns van YER nog mee. Volgens haar waren de voorspellingen aanvankelijk ook voor zzp’ers veel slechter. Zzp’ers hebben het wel moeilijk, maar hoeven nog niet massaal naar de voedselbank, aldus Berns.
Bron: Metronieuws
Fiscale steun voor zelfstandigen
Volgens de website van het ministerie versoepelt De Jager enkele voorwaarden waardoor zzp’ers sneller hun urencriterium kunnen halen bij de fiscale zelfstandigenaftrek. Per direct mogen ze uren die zijn gestoken in scholing en administratie ook meerekenen. Dit geldt zowel voor de belastingaangifte van 2010 als die van 2009.
Profiteren
De Jager zegt veel signalen te hebben opgevangen dat zzp’ers zwaar door de crisis worden getroffen. Daar moest hij naar eigen zeggen iets aan doen. Hij zegt op de ministeriewebsite te verwachten dat het merendeel van de zelfstandigen van de regeling kan profiteren.
Niets veranderd
De FNV-vakbonden denken hier overigens heel anders over. Volgens hen verandert er niets, zo meldt Trouw. De uren mochten volgens de vakbonden altijd al worden meegerekend, alleen dit gebeurt nog lang niet altijd. Voorzitter Charles Verhoef van FNV Zelfstandigen Bouw wil binnenkort een keer bij De Jager langs om de kwestie met hem te bespreken.
Bron: Ministerie van Financiën
Ruimere verzekering voor zzp’ers in bouw
Volgens de website EZPress is de bouwsom in de zogeheten Online CAR-verzekering (Construction All Risk) verhoogd tot € 500.000. Zzp’ers zijn met deze verzekering, die alleen online is af te sluiten, verzekerd tegen materiële schade, verlies, vernietiging, diefstal, aansprakelijkheid en beschadiging van eigendommen van de opdrachtgever.
Kleinere projecten
De verzekering is met name geschikt voor kleinere eenmalige bouwprojecten. Hieronder vallen vooral klussen in woning- en utiliteitsbouw, zoals het plaatsen van serres en aanbouwen of dakappellen en schuren. Nassau verzekeringen richt zich met de CAR-verzekering op zzp’ers, maar ook zelfbouwers, bedrijven en aannemers kunnen ervan gebruikmaken.
Bron: EZPress.eu
Vrouwelijke zzp’ers kiezen voor onafhankelijkheid
Dit blijkt volgens FNZ Zelfstandigen uit een onderzoek onder vrouwelijke zzp’ers. Het ledenaantal van FNV Zelstandigen telt de laatste jaren steeds meer vrouwen en de vereniging was benieuwd naar hun drijfveren en grootste obstakels.
Flexibel
Meer dan 50% van de vrouwelijke zelfstandigen is voor zichzelf gestart om onafhankelijk te kunnen zijn. Ook na enige tijd zelfstandig ondernemerschap zien ze dit nog als het grootste voordeel. Daarnaast hecht 94% veel waarde aan de bijkomende flexibiliteit waardoor ze zelf hun tijd kunnen indelen.
Waardering
Voormalig werkgevers hebben de zelfstandige vrouwen in veel gevallen ook onbewust een zetje richting het onderschap gegeven. Een groot deel van de ondervraagden geeft aan dat ze ontevreden waren over de waardering en het carrièreperspectief tijdens hun verleden in loondienst. ‘Meer uitdaging’ en ‘mezelf ontwikkelen’ werden daardoor ook veel als ‘startredenen’ genoemd.
Riant
Uit FNV-onderzoek blijkt verder dat 73% van de zelfstandig ondernemende vrouwen binnen 3 jaar rond kan komen van de eigen inkomsten. Ondernemers met meer ervaring kunnen zelfs vaak riant leven van hun de inkomsten. Meer dan de helft van de ervaren vrouwen geeft aan parttime te ondernemen, bij de starter is dit minder dan de helft.
Bron: FNV Zelfstandigen
Zzp'ers vertegenwoordigd in SER
Dat hebben de werkgeversorganisaties dinsdag laten weten. De zzp'ers zullen in het adviesorgaan voor sociaal-economische vraagstukken worden vertegenwoordigd door het Platform Zelfstandige Ondernemers. Voorzitter Esther Raats-Coster neemt de komende twee jaar plaats op de zetel.
VNO-NCW en MKB Nederland beschikten tot dusver over tien zetels in de SER. Ondernemers worden ook nog vertegenwoordigd door LTO-Nederland (een zetel).
Unicum
Een woordvoerster van de SER noemde de entree van een vertegenwoordiger van zzp'ers ''een unicum''. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek waren er in 2009 zo'n 630.000 zelfstandigen zonder personeel.
Het ministerie van Economische Zaken liet in een reactie weten toe te juichen dat de zzp'ers een zetel krijgen in de SER.
''De zelfstandig ondernemer levert een belangrijke bijdrage aan de flexibiliteit van de Nederlandse economie. Daarom is het goed dat zij wordt vertegenwoordigd in de SER, de raad die de belangen behartigt van het gehele bedrijfsleven'', aldus Van der Hoeven.
Vijftien procent van ondernemers is onverzekerd en spaart niet
Een ondernemer kan vanwege verschillende oorzaken een inkomensterugval meemaken. Zwangerschap, ziekte, arbeidsongeschiktheid en pensionering kunnen allen negatieve gevolgen hebben op het werkvermogen en inkomen van een ondernemer. Maar hoe goed zijn ondernemers voorbereid op dergelijke gevolgen? Dit is de vraag die EIM samen met Z24 heeft opgepakt.
Ongeveer eenderde van de ondernemers heeft geen enkele verzekering afgesloten voor de hier-voor genoemde oorzaken van een inkomensterugval. Ruim de helft van de ondernemers spaart voor de inkomensgevolgen van bijvoorbeeld zwangerschap, ziekte en pensionering. Opvallend is dat ruim eenderde van de ondernemers een verzekering heeft én daarnaast ook zelf nog geld spaart. Verder heeft 15% van de ondernemers geen verzekering en spaart ook niet voor de inkomensgevolgen van bijvoorbeeld arbeidsongeschiktheid of pensionering.
De crisis heeft er in 2009 voor gezorgd dat een klein deel van de ondernemers is gaan besparen op een inkomensrisico verzekering. Dit kan door de dekking van de verzekering in te perken waardoor deze goedkoper wordt, of door de verzekering juist helemaal stop te zetten. Ondernemers zijn voornamelijk minder geld gaan sparen. Ongeveer één op de vijf ondernemers is minder gaan sparen of is juist helemaal gestopt met sparen vanwege de crisis.
De belangrijkste aandachtspunten en tips voor ondernemers wat betreft hun sociale voorzieningen zijn de volgende:
•verzekeraars kunnen ook hulp geven om het bedrijf voort te zetten, bijvoorbeeld door tijdelijke inzet van vervangende arbeidscapaciteit;
•de regeling ‘Zelfstandig en Zwanger’ zorgt ervoor dat een zelfstandige recht heeft op een zwangerschaps- en bevallingsuitkering;
•als startende ondernemer blijven bij het oude pensioenfonds is duur, een betere optie is de
fiscale mogelijkheid omtrent de oudedagreserve;
•een deel van het pensioen van een ondernemer zit in de onderneming, maar wanneer de onderneming in de problemen komt dan is dit een bedreiging voor het pensioen;
•het opzeggen van een verzekering brengt veel risico’s met zich mee. Iets minder sparen is niet erg, zolang de achterstand maar weer wordt ingehaald;
•als ondernemer is het belangrijk om alles op financieel gebied op orde te hebben voordat je gaat bezuinigen.
bron: EIM
Aantrekkende uitzendmarkt biedt ook kansen voor ZZP'ers en freelancers
Volgens topman Ben Noteboom tekent zich echter een herstel van de uitzendmarkt af. ''Als het herstel doorzet, zouden we het heel goed moeten kunnen doen'', voorspelde hij in een verklaring. ''We zien de komende kwartalen met groeiend vertrouwen tegemoet.''
Duitsland
Randstad zag de omzet per werkdag in het laatste kwartaal met 18 procent dalen ten opzichte van het voorgaande jaar. In de eerste weken van dit jaar bedroeg die daling nog maar 5 procent. Vooral in Duitsland, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië trekt de uitzendmarkt weer aan, stelde het bedrijf. Over heel 2009 nam de omzet van het concern met bijna 5 miljard euro af, tot 12,4 miljard euro. Randstad wist de kosten afgelopen jaar met 22 procent terug te dringen en verminderde de schuldenlast van ruim 1 miljard euro tot 626 miljoen euro. Het operationele resultaat ging vorig jaar ruim 500 miljoen euro achteruit tot 315,7 miljoen euro.
Ondanks het voorzichtige herstel staat de winstmarge nog altijd onder druk, waarschuwde het bedrijf. Om de balans te herstellen stelt Randstad voor geen dividend uit te keren over 2009.
© ANP
Zelfstandigen Zonder Personeel in crisistijd
EIM heeft in december 2009 een enquête uitgevoerd onder zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers). Daarmee is een beeld geschetst van zzp’ers in 2009. Zzp’ers zijn ondernemers die werken zonder personeel en medeondernemer en vooral hun eigen arbeid verkopen. Zo gedefinieerd zijn er daarvan zo’n 400.000 in Nederland. In 2009 gestarte en gestopte zzp’ers zijn buiten beschouwing gebleven.
De zzp’ers kenden in 2009 een gemiddelde omzetdaling van ongeveer 6 procent. Dat is vergelijkbaar met de omzetdaling die EIM eerder vond voor andere ondernemingen in het MKB. De voornaamste oorzaken voor de omzetdaling zijn de druk op de tarieven (prijzen), de afgenomen omvang per opdracht en een verslechterd betalingsgedrag (langere termijnen en meer wanbetaling). Het aantal opdrachten is in 2009 per saldo amper afgenomen.
'Ondernemers' scoren beter dan ZZP'ers en Freelancers
De zelfstandigen zonder personeel die zichzelf karakteriseren als “ondernemers” presteerden in 2009 gemiddeld beter dan mensen die zichzelf freelancer, zzp’er of zelfstandige noemen. Dat hangt samen met het algemene beeld dat zzp’ers zich meestal niet laten vergelijken met uitzendkrachten: zzp’ers worden veelal gevraagd vanwege hun kennis of specifieke vaardigheden.
Binnen de groep zzp’ers presteren de zzp’ers in handelsgerichte sectoren minder goed dan dienst-verleners. Ook dit is vergelijkbaar met het totale MKB. Hoger en middelbaar opgeleide zzp’ers presteren over het algemeen beter. En de zzp’ers die actief zijn in een hoger marktsegment, presteren ook beter.
In het crisisjaar 2009 hebben relatief veel zzp’ers geïnvesteerd in immateriële posten en in zichzelf: ten opzichte van 2008 is meer geïnvesteerd in opleiding, scholing en cursus, in software, in productontwikkeling en in marktbewerking.
Inkomensvoorzieningen hebben te lijden onder de crisis. Vooral op pensioenopbouw wordt gekort: bijna 15 procent van de zzp’ers legde hiervoor in 2009 minder opzij dan in 2008. Op de arbeids-ongeschiktheidsverzekering wordt in mindere mate bespaard, maar ook hiervoor werd door 7 procent van de zzp’ers minder opzij gezet dan in 2008.
Zzp’ers zijn overwegend optimistisch over de toekomst. Er zijn duidelijk meer ondernemers die een omzetstijging verwachten dan die een daling verwachten in 2010. De sectoren die op dit moment in moeilijk vaarwater zitten, zijn ook voor 2010 het meest negatief.
bron: EIM
Zzp’ers stellen nieuwe eisen aan sociale zekerheidAdviezen
Felix de Fijter
Wie overweegt zzp’er te worden, moet goed weten waar hij aan begint. Het economische noodweer maakt het voor een groot aantal zelfstandigen zonder personeel niet makkelijk het hoofd boven water te houden. Dit jaar zal het aantal zelfstandigen voor het eerst níét toenemen, is de verwachting. Het Economisch Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf (EIM) rekent op een groeistilstand.
Dat was een paar jaar geleden wel anders. Waren er in 2003 nog zo’n 50.000 nieuwe starters, in 2008 waren het er volgens de Kamer van Koophandel meer dan 100.000. Aanvankelijk was een nog hogere groei verwacht voor 2009, maar de prognoses zijn vanwege de crisis bijgesteld. Evengoed is de groei naar inmiddels een miljoen zelfstandigen explosief te noemen.
Veranderingen
Arjan van den Born promoveerde in maart op een onderzoek naar zzp’ers. Volgens Van den Born, zelfstandig organisatieadviseur van beroep, is de grote toename van het aantal eenpitters te danken aan de veranderingen in het Nederlandse arbeidsklimaat. “We zijn in hoog tempo doorgeschakeld van een industriële economie naar een kenniseconomie. Vroeger hadden we de grote fabrieken, waar werknemers een baan voor het leven hadden. In een kenniseconomie hebben we juist flexibele, hoogopgeleide mensen nodig.” Innovatie vindt volgens hem vooral plaats in projectgroepen. “Deze groepen bestaan voor een bepaalde tijd. Hiervoor zijn per definitie tijdelijke, flexibele mensen nodig.”
Een andere oorzaak is dat veel functies in de jaren tachtig en negentig zijn gestandaardiseerd. “In die tijd had ieder bedrijf nog een eigen boekhoudpakket. Voordat je daarin je weg had gevonden, was je zomaar een halfjaar verder. Nu, met alle standaardpakketten en software als Microsoft Word en Excel, ben je als nieuwe kracht na een maandje ingewerkt. De stap om van baan te wisselen, is kleiner geworden en maakt het ook voor zelfstandigen een stuk eenvoudiger om voor een bedrijf aan de slag te gaan.”
Ook Linde Gonggrijp, directeur van FNV Zelfstandigen, ziet de intrede van de kenniseconomie als een belangrijke oorzaak van de groei van het aantal zzp’ers. “Juist die zelfstandigen passen goed in een kenniseconomie. Het zijn vakmensen, kennismensen met een creatieve inborst. Ze willen zelf invulling geven aan hun vak.” Volgens Gonggrijp liepen veel zzp’ers toen ze nog in loondienst zaten, tegen moeizame vergaderstructuren en inefficiëntie aan. “Het is voor hen belemmerend als ze geen invulling kunnen geven aan hun eigen ontwikkeling.”
Voorzitter Wim de Braak van het Platform Zelfstandige Ondernemers (PZO) denkt dat het arbeidsklimaat in Nederland de laatste jaren gunstiger is geworden voor zzp’ers. “Begin deze eeuw werd negatiever gedacht over zelfstandigen. Dat zijn van die figuren die geld aan anderen willen verdienen, was de idee. Inmiddels staan zzp’ers te boek als hardwerkende en kundige mensen, die bovendien hun afspraken nakomen.”
Van den Born, die voor zijn onderzoek met zo’n zestig zzp’ers sprak, denkt dat verlangen naar autonomie en flexibiliteit een belangrijke persoonlijke drijfveer is om loondienst voor zelfstandigheid te verruilen. “Autonomie heeft veel te maken met zelfstandigheid, maar ook met professionaliteit. Zzp’ers willen niet belemmerd worden door een baas en bedrijfspolitiek. In veel bedrijven wordt veel aandacht gegeven aan het managen van professionals. Maar dat is juist het punt: ze willen niet gemanaged worden, ze willen hun vak uitoefenen.”
Definitie
De groei van het aantal eenpitters is zo snel gegaan, dat de politiek vrij plotseling voor lastige vragen is komen te staan. Niet in de laatste plaats om-dat er nog geen sluitende definitie voor de zzp’er is gevonden. Waar het EIM spreekt over ongeveer 250.000 zzp’ers, telt FNV Zelfstandigen er bijvoorbeeld 700.000. Het EIM zegt alleen te kijken naar de ‘echte’ zzp’er en dat is volgens het instituut iemand die het werk dat een ander in loondienst verricht, zelfstandig voor zijn rekening neemt en daar qua inkomen volledig afhankelijk van is.
Op zo’n manier kan volgens de FNV nooit een representatief beeld ontstaan. De vakbond vindt dat iedereen die zelfstandig ondernemer is en voor eigen risico werkt, tot de zzp’ers gerekend moet worden.
Van den Born begrijpt de kritiek wel. “Maar we moeten er niet te moeilijk over doen. Voor 90 procent van de gevallen hebben we een duidelijk beeld. Eigenlijk zijn er twee varianten. Je hebt de zelfstandige professional die z’n kennis of z’n kunde verkoopt: de freelancejournalist, de freelancetimmerman of de freelancecoach. Daarnaast heb je de zelfstandig ondernemer: de eenmanspizzeria of de webshop.”
Minister Donner zal in mei met een brief aan de Tweede Kamer komen over deze definitiekwestie. Mogelijk besluit het kabinet de SER opdracht te geven om met een heldere definitie te komen. De Braak (PZO) hoopt dat daarop ook een wetenschappelijk debat volgt. “Het lijkt me goed als er een werkconferentie georganiseerd wordt, waarin deskundigen met elkaar nadenken over zelfstandigen in de arbeidsmarkt. Hoe moeten we hen nu zien in het geheel van werkend Nederland?”
Volgens Van den Born wordt het tijd dat de overheid de wetgeving opnieuw onder de loep neemt, en onderkent dat er mensen zijn met verschillende petten op. “Je kunt de zelfstandigen niet in een hokje plaatsen. Ikzelf ben in loondienst bij de universiteit, als freelancer verhuur ik mezelf aan grote bedrijven, en met drie andere jongens heb ik een eigen bedrijf. Ik ben alles. Werkgever, werknemer en zelfstandige.”
En daar zit volgens Van den Born de crux. “Eigenlijk is onze sociale structuur – het klinkt gek – in grote lijnen gebaseerd op marxistisch gedachtegoed. Er is een grote werkgever in driedelig zwart, met bolknak en wandelstok en er zijn de zielige werknemers die aan de lopende band staan. In zo’n structuur is het heel logisch dat de werknemer beschermd wordt. Dat moet ook. Maar door de intrede van de zzp’er is er naast werkgevers en werknemers een derde vorm ontstaan. De zelfstandige. Omdat we in Nederland vooral in werkgever-werknemer-relaties denken, worden de zzp’ers nauwelijks beschermd. Dat is een groot probleem.”
Van den Born doelt vooral op de sociale zekerheid. De helft van de zelfstandigen is niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid en bouwt ook geen pensioen op. Met name de hoge kosten zijn een sta-in-de-weg en bovendien worden niet alle zzp’ers toegelaten bij verzekeringsmaatschappijen. Nu het aantal eenpitters zo sterk groeit, kan dat weleens problemen opleveren, voorzien deskundigen. Ze vrezen uitholling van het sociale zekerheidsstelsel omdat zzp’ers veel minder bijdragen aan de sociale zekerheid. Hierdoor ontstaat mogelijk een ‘solidariteitsprobleem’.
Arbeidsongeschikt
FNV Zelfstandigen en PZO hebben daarom een basisverzekering voor zelfstandigen op poten gezet. “Voor bijna iedereen toegankelijk, helder en overzichtelijk. What you see is what you get”, vertelt directeur Gonggrijp (FNV Zelfstandigen) niet zonder trots. “En het loopt storm.” De kosten zijn laag, tussen de veertig en zestig euro per maand, maar de verzekering dekt dan ook slechts voor een periode van maximaal twee jaar en vergoedt maximaal 30.000 euro per jaar. “De meeste mensen zijn korter ziek”, verklaart FNV. Chronisch zieken zijn echter na twee jaar de klos.
Kamerlid Mei Li Vos van de PvdA vindt dat de politiek mede daarom moet overwegen de wetgeving voor collectieve verzekeringen te verruimen, zo-dat zelfstandigen zich voor dezelfde prijs tegen arbeidsongeschiktheid kunnen verzekeren.
Het voordeel van zo’n collectieve verzekering is volgens Vos dat zelfstandigen niet individueel maar met velen bijdragen aan hun verzekering. “Met z’n duizenden het risico afdekken dat iemand honderd wordt en 35 jaar pensioen mag genieten, is veel goedkoper dan dat ‘lang-leven-risico’ in je eentje proberen te verzekeren.” Volgens Vos wordt de verzorgingsstaat een stuk robuuster als ook zelfstandigen mogen meedoen met collectieve regelingen. “Onze generatie is namelijk niet meer een leven lang in loondienst en kiest geen baan voor het leven. We moeten echt eens gaan nadenken of de verzorgingsstaat het individu niet moet gaan volgen in zijn keuzes voor werk.”
Van den Born vindt dat collectieve verzekering een verplichting moet worden. “Het blijkt dat de zelfstandigen die een jaarinkomen onder de 80.000 euro hebben, het financieel niet kunnen opbrengen zich tegen arbeidsongeschiktheid te verzekeren en een pensioen op te bouwen. Daarom zou ik zo’n collectieve verzekering wel verplicht stellen.”
Dat zzp’ers zelf gekozen hebben voor een zelfstandig bestaan en daarom ook maar hun eigen sociale lasten moeten dragen, vindt Van den Born een non-argument. “Het gaat om een grote groep. Je zegt tegen mensen in loondienst toch ook niet: je hebt zelf voor loondienst gekozen, dop je eigen boontjes maar?”
Spek op de botten
Zelfstandigen zijn kwetsbaar in crisistijd, zegt Van den Born. “Zeker in de industrie en financiële dienstverlening is het zwaar weer. In de sectoren waar het moeilijk gaat, worden zzp’ers er en masse uitgegooid. Ik zit zelf in de reorganisatiebusiness. Zit je in de problemen, dan kun je de meeste zzp’ers er binnen een maand uitzetten. Met het ontslaan van vaste krachten is veel meer tijd en geld gemoeid. De meeste zzp’ers kunnen het zonder opdrachten zo’n acht maanden uitzingen. De hamvraag is dus: hoe lang gaat de crisis duren en hoeveel spek hebben de zzp’ers op hun botten? Maar de andere kant is: als de economie weer aantrekt, zijn zzp’ers ook weer als eersten aan het werk.”
Volgens Van den Born staat minister Donner voor een grote uitdaging. “Ik verwacht namelijk niet dat de groei van zzp’ers nu definitief is gestokt, al laat het laatste kwartaal van 2008 een stagnatie zien.” De groei kan juist ook toenemen in crisistijd. “Houdt de recessie aan, dan is de zekerheid van een vaste baan ook niet zo gek groot meer. De onzekerheid kan toenemen en dan zullen meer mensen de stap wagen.”
--------------------------------------------------------------------------------
Wie zijn die zzp’ers?
Van de ongeveer 250.000 zzp’ers waar het EIM onderzoek naar deed, is het grootste deel man (73 procent). 40 procent van de zzp’ers is tussen de 50 en 61 jaar oud. Als het gaat om opleidingsniveau zijn de zzp’ers vrij gelijkmatig verdeeld. Zo’n 36 procent is hoger opgeleid, 35 procent is middelbaar opgeleid en 29 procent is lager opgeleid.
De meeste zzp’ers zijn volgens het EIM werkzaam in de zakelijke dienstverlening (22 procent) en de bouwnijverheid (ook 22 procent). De landbouw en de industrie zitten op respectievelijk 6 en 7 procent. 5 procent van de zzp’ers zit in de ICT. Kappers, schoonmakers en media vormen onder de noemer overige dienstverlening een aandeel van 20 procent.
Het grootste deel van de zzp’ers was eerder in loondienst, aldus EIM. Ongeveer 10 procent startte vanuit een uitkering. Veruit het grootste deel van de zzp’ers vindt het zelfstandig ondernemerschap heel aantrekkelijk. 95 procent van de zzp’ers heeft zelf gekozen voor zichzelf te beginnen, aldus het EIM.

