Bron: Handboek ondernemen in de zorg.

Het overheidsbeleid van onze gezondheidszorg wordt gedomineerd door marktwerking. Het aansturen op een vrije markt is vooral ingegeven door de enorme kosten die voortkomen uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, de AWBZ. Deze noodzakelijke pot met algemene middelen is niet alleen enorm groot, de groei van de kosten die gepaard gaan met de AWBZ, bleken oncontroleerbaar.
Daarnaast is het overheidsbeleid gericht op het zoveel mogelijk scheiden van wonen en zorg. De geestelijk-gehandicaptenzorg kent dit principe al enige tijd met de kleinschalige woonvoorzieningen. In de thuiszorg krijgen mensen al langer de handvatten aangereikt om onder eigen regie zo lang mogelijk thuis te blijven wonen. Dat kan met name door gebruik te maken van een persoonsgebonden budget (PGB). De verpleeg- en verzorgingshuizen zullen in de nabije toekomst hun focus moeten gaan verbreden naar de thuissituatie van hun (potentiële) cliënten.
Onder de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) worden gemeenten geacht aan te sturen op een zo lang mogelijke zelfstandigheid en maatschappelijke betrokkenheid van hun inwoners. Zo lang mogelijk thuis blijven wonen hoort daar bij, met allerlei gevolgen voor de gezondheidszorg.
Aangezien de overheid aanstuurt op het efficiënter omgaan met de algemene middelen uit de AWBZ, heeft ze gekozen voor het omschakelen van aanbodsturing naar vraagsturing. Niet de instelling of organisatie die zorg levert bepaalt de markt, maar de cliënt die de zorg afneemt krijgt hoe langer hoe meer het woord. Door onderlinge concurrentie aan te wakkeren, hoopt de overheid dat er kostenbewuster wordt omgesprongen met de beschikbare middelen. Dit zijn gunstige ontwikkelingen voor de zelfstandige ondernemer in de zorg!

Gaan werken in de zorg is een prachtige stap om te zetten. Wie hiervoor kiest, doet dat met name vanwege de mooie gedachte dat men iets kan betekenen in het leven van iemand anders. De zorgverlening biedt een compleet vak, waarbij je niet alleen je kennis moet verdiepen, maar ook je blik zal moeten verbreden. Het doet een appel op een groot aantal competenties in professioneel, sociaal en emotioneel opzicht. Tel daarbij op dat het een beroep is waarin je gewaardeerd wordt voor datgene dat je doet en je regelmatig direct resultaat ziet van je werkzaamheden. Je zou bijna denken: wat is er nu nog mooier?
Dit is allemaal waar, maar werkers in de zorg in vaste dienst kennen net zo goed de schaduwzijden. De voorwaarden waaronder ze de zorg moeten leveren, staan onder druk. Iedereen is het er wel over eens dat de gezondheidszorg van groot belang is en dat de personen die er werkzaam zijn, gekoesterd moeten worden. Het is echter simpelweg niet meer te betalen, zo wordt ons verteld. Arbeidsvoorwaarden verslechteren. Steeds minder mensen kiezen voor een beroep in de zorgsector.

Bekijk de zorg vanuit de invalshoek van een zelfstandige. Als er minder personen kiezen voor een baan in de zorgsector, betekent dit dat de arbeidsmarkt krap is en werkgevers dus om jou als zorgverlener zitten te springen. De vergrijzing zorgt voor een toenemende vraag aan zorg, dus de zorgmarkt zal alleen maar groeien. Jouw afzetmarkt als zorgverlener is heel groot en zal alleen maar groter worden.
Is het glas half vol, of half leeg? De zorgverleners die inmiddels kozen voor het zelfstandig ondernemerschap, zien het glas op z’n minst als half vol. Zij hebben de krapte in de markt en het unieke product dat zij aanbieden, vertaald in kansen. Zij creëren hun eigen arbeidsvoorwaarden en kiezen hun eigen werk.

De realiteit gebiedt te vertellen dat je als zelfstandig ondernemer een avontuur aangaat. Om dat tot een goed einde te brengen, moet je in ieder geval je grenzen kennen en afbakenen. Wanneer gaat een zorgvraag je boven je pet? Hoe krijg én behoud je een gezond bedrijf? Hoe houd je je vakkennis op peil? Voor dat alles moet je zelf zorgen. Je hebt een flinke verantwoordelijkheid, richting je klanten, maar ook voor de mensen om je heen.

Op het moment dat je zelfstandig ondernemerschap overweegt, zul je twee zaken - het zien van kansen en het ervaren van de toegenomen verantwoordelijkheden – in beeld moeten hebben. Ze zijn van groot belang om je een realistische keuze te laten maken.
Ben je zover, dan rest nog de informatievoorziening over de manier waarop je het ondernemerschap in de zorg het beste kunt aanpakken.

Over de auteurs:
Lex Tabak (1976):
‘Ik heb het atheneum doorlopen, maar ontdekte in die jaren dat ik geen talent had voor alleen maar studeren. De keuze voor gecombineerd werken en studeren bij het Rode-Kruis Ziekenhuis in Beverwijk beviel daarom uitstekend. Ik was al eerder met de zorg geconfronteerd tijdens vakantiewerk in een verzorgingshuis. Daar voelde ik mij op mijn plek.

Ik werkte als verpleegkundige-A op verschillende afdelingen en leerde de ziekenhuiszorg vanuit die invalshoek kennen. Ik heb me vervolgens verdiept in de organisatie van de zorgverlening. Toen de marktwerking haar intrede deed, was mijn belangstelling helemáál gewekt. Ik heb met veel plezier in deeltijd de kaderopleiding gezondheidszorg aan de Hogeschool Utrecht gevolgd.

Na een aantal jaren loondienst bij het RKZ heb ik gekozen voor werken op basis van detachering, onder meer in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam, maar ook in andere perifere en academische ziekenhuizen. Op die manier deed ik veel ervaring op en verdiende daarnaast een stuk meer dan in loondienst.

Sinds 2004 ben ik freelancer in de thuiszorg. De keuze voor deze zorg werd vooral ingegeven door de introductie van het persoonsgebonden budget en de vrijheid die dat zelfstandige zorgverleners biedt. Inmiddels verdeel ik mijn tijd tussen het werken in de olie- en gasindustrie, de thuiszorg en instellingen en daarnaast ben ik bezig met het optuigen van een zorgbemiddelingsorganisatie: ZZP-er in de zorg. Ik bouw aan een netwerk, zodat ik in alle delen van het land zorgvraag- en -aanbod kan matchen. Niet een traditioneel bemiddelingsbureau met bijbehorende overheadkosten vormt daarvan de spil, maar mijn website. Die biedt een schat aan vakinhoudelijke informatie en aan informatie over de marktwerking in de zorg. Mijn actuele blog en een kenniscentrum vormen daarvan belangrijke bestanddelen. De website richt zich met veel achtergrondinformatie ook op de zelfstandige in de zorg – op wie dat wil worden, op degene die onlangs is gestart én op de man of vrouw die al jaren op deze manier aan het werk is.

Mirjam Scholten (1953):
‘Sinds 2006 ben ik zelfstandig als journalist en tekstschrijver. Daarvóór werkte ik jarenlang in loondienst bij een non profit belangenorganisatie.
Onder meer de financiële zekerheid die deze werkkring bood, maakte dat ik niet over één nacht ijs ging toen ik begon te overwegen zelfstandig te worden. Nadat echter mijn kinderen op eigen benen waren komen te staan, was voor mij de weg vrij.
Aanvankelijk viel het ontbreken van collega’s me wat zwaar. Ik was veel alleen aan het werk. Mijn vrijheid vormde echter meer dan voldoende compensatie. Ik ben bewust tijd gaan inruimen voor sociale contacten. Een middag wandelen met een vriendin compenseer ik bij drukte met werken op een zondagochtend. Gelukkig is mijn man eveneens een zelfstandige en gewend om op onorthodoxe tijden te werken.
We bewaken goed dat we in principe een afgesproken dag in het weekend bestemmen voor gezamenlijke vrije tijd.

Als ik één ding de afgelopen jaren heb geleerd, dan is het wel: je krijgt het ZZP’er zijn niet in één keer onder de knie. Het is een proces van onderzoeken en leren en de ontwikkelingen in de gaten houden. En een goede boekhouder vind ik onmisbaar.’

Het handboek ondernemen in de zorg is verkrijgbaar via de webshop van uitgeverij Diverti