Bron handboek Parttime ondernemen en de ZZP Gids
Starters en zelfstandigen kunnen voor financiële bijstand een beroep doen op het Besluit Bijstandverlening Zelfstandigen (BBZ). Ontvangt u een bijstandsuitkering en wilt u een eigen bedrijf beginnen? Of bent u zelfstandige en verkeert u tijdelijk in financiële problemen? Mogelijk kunt u dan in aanmerking komen voor financiële bijstand op grond van het BBZ.

De BBZ kent verschillende mogelijkheden van bijstandsverlening. De volgende groepen kunnen een beroep doen op de regeling:

  • startende zelfstandigen
  • gevestigde zelfstandigen in tijdelijke financiële problemen
  • oudere zelfstandigen (ouder dan 55 jaar) met een niet-levensvatbaar bedrijf
  • zelfstandigen die hun bedrijf willen beëindigen

1. Startende zelfstandigen

Als u een bijstandsuitkering ontvangt en een eigen bedrijf wilt beginnen, kunt u voor financiële steun een beroep doen op de BBZ. U hebt een jaar om u voor te bereiden op het starten van een eigen bedrijf. U behoudt in dit jaar uw uitkering. U stelt onder meer een ondernemingsplan op. Voor de kosten die u hierbij maakt ontvangt u een lening. De gemeente bekijkt vervolgens of uw bedrijf levensvatbaar is. Als dit zo is, kunt u aan de slag als zelfstandige. Uw bijstandsuitkering wordt gestopt. U kunt dan in aanmerking komen voor een starterskrediet en een periodieke uitkering tot bijstandsniveau. Als u bent gestart met uw bedrijf, kunt u zich deskundig laten bijstaan. De gemeente kan (een deel van) van deze kosten vergoeden.

Renteloze lening in voorbereidingsjaar
Het starten van een eigen bedrijf brengt kosten met zich mee. Voor de extra kosten die u in het eerste jaar maakt, kunt u van de gemeente een renteloze lening van maximaal 2.642 euro krijgen. Zodra uw bedrijf daadwerkelijk van start gaat, wordt de lening een rentedragende lening. In dit voorbereidingsjaar stelt u een ondernemingsplan op.

Onderzoek naar levensvatbaarheid bedrijf
Als u na dit voorbereidingsjaar begint met uw bedrijf kunt in aanmerking komen voor starterskrediet en een periodieke uitkering. De gemeente doet eerst een onderzoek naar de levensvatbaarheid van het door u te starten bedrijf. Levensvatbaar wil zeggen dat uw inkomen uit het bedrijf, eventueel aangevuld met andere inkomsten, voldoende oplevert voor u en uw gezin en voor de instandhouding van het bedrijf. Als u eenmaal als zelfstandige bent begonnen, bent u niet meer beschikbaar voor de arbeidsmarkt. Uw bijstandsuitkering komt dan te vervallen. U kunt dan in aanmerking komen voor: starterkrediet en een periodieke uitkering tot bijstandsniveau, de BBZ-uitkering.

Starterskrediet/bedrijfskapitaal
De sociale dienst van uw gemeente kan u als startende ondernemer een bedrijfskapitaal verstrekken van 31.975 euro. Dit is een rentedragende lening (starterskrediet). Hiermee kunt u bijvoorbeeld machines en voorraden aankopen.

Vergoeding begeleidingskosten na start
Als uw bedrijf eenmaal van de grond is, is deskundige begeleiding vaak gewenst. In het eerste jaar na de start kan de gemeente een bedrag voor deze begeleidingskosten beschikbaar stellen.

Periodieke BBZ-uitkering tot bijstandsniveau
Wanneer de inkomsten uit uw bedrijf onder het bijstandsniveau liggen kan uw inkomen maximaal 36 maanden worden aangevuld tot bijstandsniveau. Na die periode kunt u verlenging krijgen als u vanwege medische of sociale redenen niet volledig uw bedrijf kunt uitoefenen. Deze aanvullende uitkering ontvangt u in eerste instantie als een renteloze lening. Achteraf wordt bekeken of uw bedrijf voldoende winstgevend is om de uitkering geheel of gedeeltelijk terug te kunnen betalen.

Voorwaarden BBZ-uitkering
Als u een uitkering op basis van het Bbz wilt ontvangen moet uw bedrijf levensvatbaar zijn. Ook moet u voldoen aan de volgende voorwaarden:

1. u moet aan eventuele vestigingseisen voldoen
2. u moet minimaal 1225 uur per jaar in uw bedrijf werkzaam zijn. Dit is gelijk aan gemiddeld 23,5 uur per week
3. hulp via een bank of een borginstellingsfonds is niet meer mogelijk

Als de onderneming niet slaagt
Als een eigen bedrijf niet haalbaar blijkt, stopt u met de werkzaamheden als zelfstandige. Als u aan de voorwaarden voor een bijstandsuitkering voldoet, heeft u direct weer recht op een bijstandsuitkering. Voor het starten van een bedrijf met behoud van uw uitkering op basis van de Werkloosheidswet (WW-uitkering) hebt u toestemming van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) nodig. Op basis van de BBZ kunt u in aanmerking komen voor een starterskrediet.

Starten bedrijf met behoud WW-uitkering
Als u een ondernemingsplan heeft opgesteld, beoordeelt de re-integratieadviseur van het UWV of het bedrijf levensvatbaar is. Levensvatbaar wil zeggen dat uw inkomen uit het bedrijf, eventueel aangevuld met andere inkomsten, voldoende oplevert voor u en uw gezin en voor de instandhouding van het bedrijf. Als dat zo is, dan kunt u maximaal zes maanden een WW-uitkering houden, terwijl u start als zelfstandig ondernemer.

Verrekenen inkomsten
De WW-uitkering die u tijdens deze startperiode ontvangt is een voorschot. Uw inkomsten worden gedeeltelijk verrekend met uw uitkering. De definitieve verrekening vindt pas later plaats, ongeveer twee jaar nadat u als zelfstandige gestart bent. Het is verstandig om hiervoor geld opzij te zetten.

Starterskrediet gemeente
In de startfase kunt u bij uw gemeente op basis van de BBZ een starterskrediet van maximaal 31.975,- euro aanvragen. Dit is een rentedragende lening. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met uw gemeente.


2. Gevestigde zelfstandigen in tijdelijke financiële problemen

Als u een gevestigde zelfstandige bent en u hebt tijdelijke financiële problemen dan kunt u een beroep doen op het Besluit bijstandverlening zelfstandigen. U kunt in aanmerking komen voor een periodieke uitkering of voor bedrijfskapitaal. Een periodieke uitkering kunt u krijgen als u niet in uw levensonderhoud kunt voorzien vanwege tijdelijke inkomensproblemen. Als het voorbestaan van een levensvatbaar bedrijf gevaar loopt, kunt u in aanmerking komen voor bedrijfskapitaal. Beide kunt u aanvragen bij de gemeente.

Voorwaarden
Als u in aanmerking wilt komen voor financiële steun op grond van het Bbz moet u voldoen aan de volgende voorwaarden: 
  • het bedrijf moet na de bijstandsverlening levensvatbaar zijn. Dit wil zeggen dat uw inkomen uit het bedrijf, eventueel aangevuld met andere inkomsten, voldoende oplevert voor u en uw gezin en voor de instandhouding van het bedrijf.
  • u moet minimaal 1225 uur per jaar werkzaam zijn in uw bedrijf. Dit is gelijk aan gemiddeld 23,5 uur per week.
  • hulp via een bank of een borginstellingsfonds is niet meer mogelijk

Periodieke uitkering, aanvulling tot bijstand
Als u niet in uw levensonderhoud kunt voorzien vanwege tijdelijke inkomensproblemen kunt u een periodieke uitkering krijgen. De periodieke uitkering vult uw inkomen wordt aan tot de bijstandsnorm. U maakt maximaal twaalf maanden aanspraak op de uitkering. Als u vanwege externe omstandigheden nog behoefte heeft aan financiële ondersteuning, kan de sociale dienst besluiten de uitkering met maximaal 24 maanden te verlengen. In principe is de uitkering een renteloze lening. De gemeente bekijkt of u een deel van de lening moet terugbetalen.

Bedrijfskapitaal
Als het voorbestaan van een levensvatbaar bedrijf gevaar loopt, kunt u in aanmerking komen voor bedrijfskapitaal. Het maximumbedrag dat u kunt ontvangen is 173.677 euro. Dit is een rentedragende lening.

Terugbetalen binnen tien jaar
De lening moet u binnen tien jaar terugbetalen. De rente volgt het niveau van de banken.

Bedrijfskapitaal bij laag inkomen
Hebt u een laag inkomen in het jaar dat u bedrijfskapitaal aanvraagt of in het jaar daarvoor dan kan de sociale dienst u het bedrijfskapitaal als uitkering verstrekken. Als u een mager inkomen hebt in de twee volgende jaren dan kan de sociale dienst de rente over deze lening geheel of gedeeltelijk kwijtschelden.

Langere tijd inkomen onder bijstandsniveau
Als u een langere tijd een inkomen onder bijstandsniveau hebt en uw vermogen is niet meer dan 167.147 euro dan kunt in aanmerking komen voor een bedrijfskapitaal van 8684 euro. Dit hoeft u dan niet terug te betalen. Deze regeling gaat niet samen met de lening van maximaal 173.677 euro. Zie hierboven.

Eigen vermogen
Vermogen staat een BBZ-uitkering in principe niet in de weg. Als uw vermogen een bepaalde grens overgaat, verstrekt de sociale dienst de bijstand op grond van de BBZ als een lening. Vermogen dat verbonden is aan uw bedrijf wordt buiten beschouwing gelaten. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met uw gemeente.


3. Oudere zelfstandigen (ouder dan 55 jaar) met een niet-levensvatbaar bedrijf

Als u een oudere zelfstandige bent en een bedrijf hebt dat niet levensvatbaar is dan kunt u een beroep doen op de BBZ. U kunt in aanmerking komen voor een periodieke uitkering of voor bedrijfskapitaal. Beide vraagt u aan bij de gemeente. De volgende voorwaarden gelden:

1. u bent een zelfstandige en 55 jaar ouder
2. uw inkomen uit uw bedrijf of beroep is lager dan de bijstandsnorm
3. u hebt voorafgaande aan uw aanvraag minstens tien jaar achter elkaar een bedrijf of zelfstandig beroep uitgeoefend
4. uw bruto inkomen uit uw onderneming is gemiddeld ten minste 6.898 euro per boekjaar

Aanvulling tot bijstandsniveau
De uitkering die u ontvangt vult uw inkomen aan tot het voor u geldend bijstandsniveau.

Bedrijfskapitaal
U kunt, in bijzondere gevallen, ook een bedrag van maximaal 8684 euro van de gemeente lenen. Dit bedrijfskapitaal is bedoeld voor het doen van investeren. Als uw vermogen niet meer is dan 117.004 euro dan hoeft u dit bedrag niet terug te betalen.


4. Zelfstandigen die hun onderneming beëindigen

Als u zelfstandige bent en u moet uw bedrijf beëindigen dan kunt u voor financiële ondersteuning een beroep doen op het Besluit Bijstandverlening zelfstandigen. Tijdens de beëindiging van uw bedrijf kunt u dan in uw levensonderhoud blijven voorzien. U kunt een aanvullende periodieke uitkering krijgen. Hiervoor is een aantal voorwaarden:

1. u bent zelfstandige
2. u hebt minimaal 1225 uur per jaar in uw bedrijf gewerkt
3. de reden waarom u met uw bedrijf stopt is omdat het niet levensvatbaar is

Periodieke uitkering tot bijstandsniveau
De uitkering vult uw inkomen aan tot het voor u geldend bijstandsniveau.

Periodieke uitkering maximaal twaalf maanden
U kunt voor maximaal twaalf maanden een aanvullende periodieke uitkering krijgen. Als het niet lukt om uw bedrijf binnen twaalf maanden te beëindigen kunt u een verlenging krijgen van twaalf maanden.

IOAZ
Mogelijk hebt u recht op een uitkering op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ). Deze uitkering moet u aanvragen vóór u met uw bedrijf stopt.